«تام لیگت» (Tom Liggett)، دانشجوی خلاق سال سوم عکاسی در دانشگاه هنرهای بورنموث بریتانیا، در پروژهای حیرتانگیز به نام هلیوس (HELIOS) موفق شد ماهیت نادیدنی جهان را بدون استفاده از دوربین، بر روی فیلم آنالوگ ثبت کند.
تام لیگت در تاریخ ۱۹ آوریل با سفر به نیویورک، مجموعهای از بالونهای هواشناسی را به ارتفاع ۱۲۱ هزار پایی فرستاد. این ارتفاع که سه برابر مسیر پروازی هواپیماهای مسافربری است، نگاتیوهای عکاسی را به فراتر از لایههای محافظ جو زمین برد تا با ذرات پرانرژی کیهانی برخورد مستقیم داشته باشند. ایده اصلی لیگت این بود که به جای ثبت بازتاب نور از اشیا، خود انرژیهای کیهانی را به عنوان عامل اثرگذار بر سطح فیلم ببیند.
در این تجربه علمی و هنری، تام لیگت یک قطعه فیلم رنگی ۵ در ۴ اینچی را داخل یک کیسه کاملاً تیره قرار داد و آن را فقط با چسب نواری به تجهیزات بالون متصل کرد. هدف او این بود که با حذف لنز و بدنه دوربین، اجازه دهد امولسیون حساس فیلم به صورت عریان با ذراتی نظیر پرتوهای فرابنفش سی (UV-C)، میونها و ذرات پرانرژی برخورد کند.
او با همکاری تیم تخصصی Filmed in Space این محموله را راهی استراتوسفر کرد. زمانی که بالون در ارتفاعی بیش از ۱۰۰ هزار پا به دلیل کاهش غلظت هوا ترکید، فیلم برای مدتی طولانی در معرض تابشهای شدید قرار گرفت. نتیجه این فرایند، نه یک عکس معمولی، بلکه تجمعی از برخوردهای فیزیکی ذرات کیهانی با سطح فیلم بود.
ثبت تصویری از کیهان روی نگاتیو
تصویری که پس از بازیابی محموله در فاصله ۸۰ کیلومتر و در میانه جنگلهای کنتیکت به دست آمد، فراتر از تصورات اولیه این دانشجو بود. لیگت که تنها انتظار دیدن چند لکه کوچک ناشی از گردوغبار را داشت، با یک الگوی انتزاعی و رنگارنگ شبیه به کالیدوسکوپ مواجه شد.
او پس از تحلیلهای اولیه و ظاهرکردن فیلم در آزمایشگاه دانشگاه، متوجه شد که بخشهای زرد و درخشان تصویر ناشی از تابش فرابنفش لایههای بالایی اوزون و سایر بافتهای شبحوار محصول برخورد میونها و پرتوهایی است که از سیاهچالهها در فواصل میلیاردها سال نوری دورتر ساطع شدهاند.
حتی سوراخشدن تصادفی کیسه توسط شاخه درخت هنگام فرود نیز به زیبایی بصری و بافت نهایی کار افزود. تام لیگت معتقد است این اثر بهجای آنکه صرفاً تصویری از فضا باشد، درواقع ثبت مستقیم فرمول مولکولی و انرژیهای حاکم بر فضای بیکران است و آن را جلوهای صادقانهتر از حقیقت جهان میداند.