ثبتنام اینترنتی خودرو، یکی از مشکلات همیشگی کاربران ایرانی است. ظرفیت خودروهای عرضه شده در کسری از ثانیه به اتمام میرسد و مصرفکنندگان ایرانی از این بابت همیشه ناراضی هستند. متقاضیان پس از هر بار ناکامی در ثبتنام خودرو، خودروسازان را به کوتاهی متهم میکنند. برخی دیگر نیز از کند بودن و ضعیف بودن سامانهها انتقاد دارند.
انتقادات مصرفکنندگان در این زمینه پذیرفته است اما یک واقعیت را نادیده میگیرد؛ اینکه ما با یک بحران از نظر معادلات ریاضی مواجه هستیم و این مساله نقص فنی نیست. وقتی دهها هزار نفر برای تصاحب چند هزار خودرو وارد یک رقابت میشوند، برنده براساس سپری شدن میلیثانیهها مشخص میشود و خبری از عدالت توزیعی نیست.
ترافیک بینهایت و ظرفیت قطرهچکانی
در نخستین لحظات بازگشایی سایت فروش اینترنتی خودروسازان، شاهد هجوم همزمان درخواستها در حجم زیاد هستیم. این هجوم بسیار زیاد، چنان حجمی را ایجاد میکند که سرورها از پاسخگویی به آن ناتوان هستند. در این لحظات، سیستمهای ثبتنام براساس اولویت صف، ظرفیت را پر میکنند. بنابراین تنها افرادی قادر هستند به صفحه ثبتنام برسند که وارد صف اولویت شدهاند.
باقی کاربران با پیغام «اتمام ظرفیت» مواجه خواهند شد. این پیغام نشان میدهد که صف تکمیل شده است و فرد دیگری نمیتواند وارد شود. نمایش این پیغام، نشانه تکمیل فوری سهمیه عرضه است. این حجم از ازدحام کاربران را هیچ سامانه فروشی نمیتواند تحمل کند.
خرید خودرو، پناهگاهی در برابر تورم
نکته کلیدی در دوران فعلی، تغییر ماهیت تقاضا در حوزه خودرو است. در کشورهایی که اقتصاد پایدار دارند، خودرو یک کالا مصرفی محسوب میشود. بااینحال در بازار ایران و به دلیل شکاف عمیق میان قیمت کارخانه و بازار خودروها، اتومبیل یک کالای سرمایهای محسوب میشود.
سهمیهبندی این کالای سرمایهای به دستهبندیهای سهگانه همچون طرح جوانی جمعیت، نوسازی خودروهای فرسوده و متقاضیان عادی، باعث شده است تا برخی متقاضیان شانس بالاتری برای بهرهمندی از این سرمایه داشته باشند. اختلاف قیمت چند صد میلیون تومانی خودروها بین بازار آزاد و کارخانه، جذابیت فوقالعادهای برای تمامی مصرفکنندگان ایجاد کرده است. حتی افرادی که نیاز واقعی به خودرو ندارند، با هدف کسب سود وارد این صفهای مجازی میشوند.
چگونه و چه زمانی مشکل ثبتنام اینترنتی خودرو حل میشود؟
واقعیتی تلخ در مورد تقاضای بیش از حد در زمینه ثبتنام خودرو وجود دارد. تا زمانی که تعادل میان عرضه و تقاضا برقرار نشود، بحران در ثبتنام اینترنتی خودرو ادامه خواهد داشت. متعادل شدن عرضه و تقاضا در شرایط تحریمی نیز بعید به نظر میرسد، هرچند با آزادسازی قیمت خودرو ممکن است چنین هدفی محقق شود. البته در صورت آزادسازی قیمت خودرو، بخش قابل توجهی از مصرفکنندگان ایرانی دیگر توانایی خرید خودرو را نخواهند داشت.
راهکار رفع این مشکل، اصلاح سیاستهای کلان در زمینه عرضه خودرو است که منجر به تکنرخی شدن قیمت خودرو شود. در این وضعیت، تقاضای مصرفکننده واقعی اجازه تنفس پیدا میکند و تقاضای کاذب از این بازار رخت خواهد بست. نخستین گام در این زمینه، افزایش تیراژ خودروهای داخلی است تا حداقل بتوان بخشی از تقاضا را پاسخ داد. باتوجه به خسارتهای وارده به صنایع فولاد و پتروشیمی و همچنین محاصره اقتصادی، امکان افزایش تیراژ خودروها درحالحاضر وجود ندارد؛ بنابراین حداقل در کوتاهمدت شرایط فعلی را در بخش ثبتنام خودروها شاهد خواهیم بود.
آیا پیشفروش خودرو، باعث افت تقاضا میشود؟
خودروسازان در زمان هجوم تقاضا و بیعملی در زمینه قیمتگذاری دستوری، روش پیشفروش خودرو را در پی میگیرند. آنها با کسب بخشی از بودجه مصرفکنندگان، قادر هستند فعالیتهای خود را تا زمانی ادامه دهند. مشتریان نیز مجبور هستند برای خرید خودرو، زمان قابل توجهی را صبر کنند که بین چندماه تا یکسال و حتی بیشتر به طول میانجامد. هدف از این تصمیم، حفظ شبکه تولید در عین تضعیف تقاضا است.
خودروسازان با این روش سعی میکنند تقاضا را به سمت واقعی شدن سوق دهند. البته عرضه خودرو در این روش همچنان در سطح پایینی باقی میماند و همین موضوع اختلاف قیمت بین نرخ بازار و کارخانه را حفظ میکند. مزیت این روش، ایجاد رکود در قیمتها است. در سوی دیگر همچنان دست مصرفکننده واقعی از خودرو دور خواهد بود و او مجبور است این کالا را با قیمت بالاتری نسبت به گذشته خریداری کند.
پیشنهاد به خریداران
اگر از جمله افرادی هستید که خودرویی را در تملک دارید و قصد تعویض آن را دارید، خرید خودرو با قیمت روز از بازار آزاد میتواند گزینه خوبی برای شما باشد. افرادی که تصمیم دارند سرمایه خود را از بازارهای دیگر به بازار خودرو بیاورند نیز بهتر است تا از بازار آزاد خرید کنند. مصرفکنندگان واقعی نیز اگر بودجه لازم برای خرید خودرو را دارند، بهتر است اتومبیل مدنظر خود را از بازار آزاد خریداری کنند. در غیر اینصورت، بهتر است تا به جای خرید خودرو به سرمایهگذاریهای دیگر فکر کنید.