زبانهای مختلف ممکن است در ظاهر فرسنگها باهم تفاوت داشته باشند، اما تحقیق جدید نشان میدهد که همگی از یک سری قواعد و الگوهای مشترک پیروی میکنند. البته سالهاست که قواعد همگانی زبانها مورد بحث محققان مختلف بوده، اما تحقیق جدید با روشهای مختلفی وجود آنها را ثابت کرده است.
محققان از چندین دانشگاه مختلف بیش از ۱۷۰۰ زبان را بررسی کردند و نشان دادند برخی از الگوها و قواعد همگانی دستور زبان که دههها مورد بحث بودهاند، واقعیت دارند. محققان با استفاده از روشهای پیشرفته تکاملی دریافتند که زبانها بهجای تغییرات تصادفی، تمایل دارند در مسیرهایی پیشبینیپذیر تکامل یابند.
محققان بر دو الگوی اصلی زبانی یعنی «ترتیب کلمات» و «ساختارهای دستوری» تأکید دارند که به شکلی تکرارشونده در سراسر زبانهای جهان دیده میشوند. این نتایج گویای آن است که شیوه تفکر مشترک انسانها و نیاز به برقراری ارتباط، ساختار تمام زبانها را شکل میدهند.
کشف قواعد و الگوهای مشترک در ۱۷۰۰ زبان
محققان با انجام آزمایشهای روشهای تکاملی مدرن نشان دادند که حدود یکسوم از «اصول همگانی زبانشناسی» در زبانهای مختلف وجود دارند.
یکی از قواعد همگانی که در این پژوهش مورد تحلیل قرار گرفته، بیان میکند: «به احتمال فراوان زبانهایی که ترتیب عادی جملاتشان بصورت فاعل-مفعول-فعل (SOV) است، از ادات پساوندی استفاده میکنند». دراینباره میتوان فارسی را مثال زد. در این زبان ساختار جمله معمولاً بهصورت فاعل-مفعول-فعل است و در آن ادات پساوندی مثل «را» وجود دارد. حرف اضافه «را» چون بعد از اسم میآید، پساوندی محسوب میشود.
نکته مهم این است که این الگوها بارها و بارها در زبانهای کاملاً بیارتباط به یکدیگر در نقاط مختلف جهان ظاهر شدهاند. این تکرار نشان میدهد ویژگیهایی مشترک در ذهن تمام انسانها وجود دارد که زبان را سازماندهی میکنند.
«آنماری ورکِرک» (Annemarie Verkerk)، سرپرست پژوهش حاضر، توضیح میدهد:
«در میان این حجم وسیع از تنوع زبانی، یافتن این حقیقت که زبانها تصادفی تکامل نمییابند، بسیار تأملبرانگیز است. نکته جالب اینجاست که روشهای مختلف تحلیل ما همگی به نتایج مشابهی ختم شدند.»
یافتههای این پژوهش در ژورنال Nature Human Behaviour منتشر شده است.