صدای انفجار یا ریزش آوار که میآید، غریزه انسانی ما در مرحله اول دستور میدهد که مجروح را بغل کنیم و به سرعت به نزدیکترین درمانگاه برسانیم. اما در شرایط جنگی، این واکنش شتابزده میتواند به قیمت جان فرد تمام شود. برای افرادی که آموزش تخصصی امداد ندیدهاند، دانستن این مسئله که چه زمانی باید بیمار را فورا منتقل کرد و چه زمانی جابهجایی او یک اشتباه مرگبار است، نکته تعیینکنندهای است.
چه زمانی نباید به مجروح دست زد؟
گاهی تکان دادن مجروح، آسیب را صدها برابر میکند. در موارد زیر، تا رسیدن نیروهای امدادی یا اطمینان از ثبات وضعیت، از جابهجایی خودداری کنید:
آسیب به ستون فقرات و گردن: اگر فرد زیر آوار مانده، از ارتفاع پرتاب شده یا موج انفجار او را به شدت به دیوار کوبیده است، فرض را بر آسیب نخاعی بگذارید. تکان دادن سر و گردن یا کشیدن دست و پای او میتواند باعث فلج دائمی یا قطع نخاع و مرگ شود.
خونریزی شدید و مهارنشده: اگر مجروح خونریزی شدیدی دارد، راه رفتن یا تکان دادن او باعث افزایش ضربان قلب و پمپاژ بیشتر خون به بیرون میشود. ابتدا باید با یک پارچه تمیز روی زخم فشار مستقیم بیاورید تا خونریزی بند بیاید و فرد را کاملا بیحرکت نگه دارید.
فرورفتن ترکش یا اجسام خارجی: اگر میله، ترکش یا شیشهای در بدن فرد، بهویژه در شکم و سینه او فرو رفته، هرگز آن را بیرون نکشید. آن جسم مثل یک درپوش جلوی فوران خون را میگیرد. حرکت دادن غیراصولی فرد باعث جابهجایی جسم در بدن و پارگی احشای داخلی میشود.
چه زمانی باید فورا مجروح را جابهجا کرد؟
در مقابل، گاهی ماندن در محل مساوی خطر را افزایش میدهد. در این شرایط باید با رعایت حداکثر احتیاط، مجروح را به سرعت دور کرده یا به مراکز درمانی رساند:
خطر فوری در محل: قانون اول امداد این است: «حفظ جان، مهمتر از حفظ عضو است». اگر ساختمان در حال ریزش است، آتشسوزی در جریان است یا منطقه زیر آتش مستقیم قرار دارد، حتی اگر فرد آسیب نخاعی دارد، باید او را از منطقه خطر دور کنید. این کار ترجیحا باید با قرار دادن او روی یک پتو یا تخته محکم و کشیدن آن روی زمین انجام شود.
قطع عضو یا لهشدگی شدید: در صورت قطع دست و پا بر اثر انفجار، پس از بستنِ محکمِ بالایِ محلِ خونریزی با استفاده از پارچه و چوب به عنوان شریانبند دستساز، فرد باید فورا به اتاق عمل برسد تا از شوک از دست دادن خون نمیرد.
مشکلات شدید تنفسی: اگر مجروح به سختی نفس میکشد، قفسه سینهاش در اثر آوار آسیب جدی دیده، یا صورتش دچار سوختگی شدید شده و راههای هواییاش در حال متورم شدن است، زمان به سرعت به ضرر او سپری میشود و به تجهیزات احیای بیمارستانی نیاز دارد.
حفظ خونسردی، مهمترین اصل است
در شرایط جنگی، حفظ خونسردی مهمترین نکتهای است که باید رعایت کرد. قبل از دست زدن به مجروح، یک لحظه مکث کنید و محیط را بسنجید. اگر خطر فوری جان شما و مجروح را تهدید نمیکند، اجازه دهید او در همان حالت بماند. به او آرامش دهید، خونریزیهای ظاهری را با فشار مهار کنید و منتظر کمک بمانید. به یاد داشته باشید که در بسیاری از مواقع، حرکت ندادن مجروح، بزرگترین و بهترین کمک اولیه است.